POJĘCIA CHEMICZNE
    
 
 
  POJĘCIA CHEMICZNE

 

Spis treści rozdziału - kliknij

1. Chemia nieorganiczna i ogólna
2. Chemia organiczna
3. Ekologia

 

1. Chemia nieorganiczna i ogólna

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

W

V

X

Z

    A


  • ABC - skrót stosowany w publikacjach do oznaczenia broni masowego rażenia (atomic, biological, chemical)
  • Addukt - produkt przyłączenia kwasu Lewisa do zasady Lewisa
  • Addycja - przyłączenie więcej >>>>
  • Adhezja - przyleganie, przyczepianie się cieczy do powierzchni ciała stałego
  • Adiabatyczny proces - zachodzi bez wymiany ciepła z otoczeniem
  • Adsorpcja - gromadzenie się substancji (gazu, cieczy lub mieszaniny) na powierzchni ciała stałego
  • Aktynowce - więcej >>>>
  • Akumulator - odwracalne ogniwo elektryczne więcej >>>>
  • Alkacymetria - (alkaimetria i acydymetria) jest jednym z działów analizy miareczkowej, który dotyczy ilościowego oanaczania kwasów lub zasad za pomocą mianowanych roztworów więcej >>>>
  • Alotropia - występowanie pierwiastka w kilku odrębnych odmianach, np. O2 i O3
  • Ałuny - są to podwójne sole o ogólnym wzorze MeMe'(SO4)*12H2O; gdzie Me = K+, Na+, NH4+, Me' = Al3+, Fe3+, Cr3+.
  • Amalgamat stop metalu z rtęcią
  • Analiza - to reakcja rozkładu. więcej >>>>
  • Amfotery - są to związki, które w zależności od warunków zachowują się albo jak kwas, albo jak zasada.więcej >>>>
  • Anion - jon o ładunku ujemnym. więcej >>>>
  • Anoda - dodatnia elektroda.
  • Areozol - koloid, który powstał w wyniku rozproszenia ciała stałego albo cieczy w gazie. Więcej - koloid
  • Atom - najmniejsza część pierwiastka chemicznego. więcej >>>>

    B


  • Bezwodnik kwasowy - substancja (tlenek), który w reakcji z wodą tworzy kwas więcej >>>>
  • Berylowce - więcej >>>>
  • Brąz - stop zawierający co najmniej 88% miedzi, 8 - 10% cyny i niekiedy cynk

    C


  • Chelat - ligand, który może związać się z atomem centralnym za pomocą wiecej niż jednego atomu donorowego
  • Cement - więcej >>>>
  • Chemia fizyczna - gałąz chemii zajmująca się badaniem zależności między budową chemiczną substancji i układów a ich właściwościami fizycznymi
  • Chemia jądrowa - gałąz chemii zajmująca się zjawiskami chemicznymi związanymi z przemianami jądrowymi i właściwościami jąder atomowych
  • Chemia kwantowa - gałąz chemii teoretycznej obejmująca zastosowanie mechaniki kwantowej do opisu właściwości cząsteczek i rodników
  • Chemia nieorganiczna - dział chemii obejmujący problematykę związaną z właściwościami i przemianami związków chemicznych wszystkich pierwiastków z wyłączeniem większości związków węgla
  • Chemia organiczna - dział chemii obejmujący badanie właściwości i przemian syntetycznych i naturalnych związków węgla
  • Chemia radiacyjna - gałąz chemii zajmująca się procesami chemicznymi związanymi z promieniowaniem jonizującym działającym na materię nieożywioną i organizmy żywe
  • Chromatografia - metoda rozdzielenia składników jednorodnych mieszanin w celach analitycznych lub preparatywnych wykorzystującą różnicę w szybkości migracji składników mieszanin, spowodowaną różnicami w oddziaływaniu składników z fazą ruchomą i nieruchomą
  • Chromowce - więcej >>>>
  • Ciepło reakcji - jest to ciepło pobrane lub oddane przez układ podczas reakcji chemicznej. Dla przemiany izochorycznej QV = (delta)U a dla przemiany izobarycznej Qp = (delta)H więcej >>>>
  • Cynkowce - więcej >>>>
  • Cząsteczka chemiczna - to najmniejszy element strukturalny związku chemicznego. więcej >>>>
  • Cząstka elementarna - najmniejszy znany element budulcowy materii; posiadają właściwości zarówno cząstek jak i fal więcej >>>>
  • Czad - to tlenek węgla CO

    D


  • Degradacja - stopniowy rozkład złożonej cząsteczki na cząsteczki prostsze o zdefiniowanej strukturze
  • Dekantacja - sposób oddzielenia wody od osadu, polegający na ostrożnym zlaniu cieczy.
  • Destylacja - proces polegający na przeprowadzeniu jednego ze składników mieszaniny ciekłej w stan pary i skropleniu go w odbieralniku. więcej >>>>
  • Deuter - izotop wodoru (12H = D). więcej >>>>
  • Dezaktywacja - usuwanie substancji powodujących skażenie promieniotwórcze
  • Dezynfekcja - niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych i ich toksyn
  • Dializa - więcej >>>>
  • Diamagnetyzm - objawia się słabym odpychaniem od pola magnetycznego.
  • Diament - więcej >>>>
  • Diastereoizomery - izomery, które indywidualnie są chiralne, lecz nie stanowią swych odbić lustrzanych
  • Dipol - cząsteczka polarna w której możemy wyróżnić bieguny elektryczne (dodatni i ujemny) więcej >>>>
  • Dyfuzja -samorzutne mieszanie się składników układu w wyniku chaotycznego ruchu atomów i cząsteczek
  • Dysocjacja - rozpad cząsteczek substancji rozpuszczonej na jony więcej >>>>

    E


  • Ebuliometria - wyznaczanie mas cząsteczkowych więcej >>>>
  • Elastomer - substancja wielkocząsteczkowa, która może zostać rozciągnieta do długości dwukrotnie przekraczającej pierotną, a gdy przestaje działać siła rozciągająca, powraca praktycznie do długości pierwotnej
  • Elektrochemia - dział chemii fizycznej zajmujący się badaniem wzajemnych związków między procesami elektrycznymi i chemicznymi (roztwory elektrolitów i ogniwa)
  • Elektron - cząstka o ładunku ujemnym obdarzona masą (mrel =1/1823) więcej >>>>
  • Elektrony walencyjne - to elektrony uczestniczące w tworzeniu wiązań chemicznych. Najczęściej są to elektrony ostatniej powłoki. więcej >>>>
  • Elektroda - metal zanurzony w roztworze elektrolitów. więcej >>>>
  • Elektrochemiczny szereg napięciowy - jest to uporządkowany według rosnących standardowych potencjałów elektrodowych szereg półogniw pierwszego rodzaju. więcej >>>>
  • Elektrodializa - więcej >>>>
  • Elektrolit - substancja, której wodny roztwór przewodzi prąd elektryczny, a zatem znajdują się w nim jony. więcej >>>>
  • Elektroliza - całokształt zjawisk towarzyszących przepływowi prądu elektrycznego przez roztwory elektrolitów. Skutki elektrolizy to; uporzadkowany ruch jonów w roztworze, przebieg procesów chemicznych na powierzchniach elektrod, zmiany stężenia w obszarach elektrolitu sąsiadujących z elektrodami. więcej >>>>
  • Elektroujemność - zdolność przyciągania wspólnych elektronów więcej >>>>
  • Emulsja - układ nierozpuszczalnych cieczy, z których jedna (lub wiecej) jest rozproszona w drugiej w postaci kropelek
  • Energia aktywacji - najmniejsza wartość sumarycznej energii kinetycznej zderzających się czasteczek wystarczająca do tego, aby zderzenie było aktywne. więcej >>>>
  • Energia jonizacji- Najmniejsza wartość energii potrzebna do oderwania elektronu od obojętnego atomu. więcej >>>>
  • Energia wiązania chemicznego - różnica między energią stanu związanego a sumą energii części składowych układu oddalonych od siebie do nieskończoności.
  • Entalpia - H, zawartość ciepła, funkcja stanu układu termodynamicznego, H = U+pV, gdzie U - energia wewnętrzna, p - ciśnienie, V - objętość. . więcej >>>>
  • Entropia - jest miara stopnia uporządkowania układu więcej >>>>
  • Emulsja - koloid w którym ciecz rozproszona jest w cieczy (przykład - mleko w którym tłuszcz rozproszony jest w wodzie) - więcej, patrz koloid
  • Eutektyk - roztwór stały, którego wszystkie składniki topią się w tej samej temperaturze

    F


  • Ferromagnetyzm - objawia się silnym przyciąganiem przez pole magnetyczne
  • Filtracja - sączenie - jest to sposób oddzielenia cieczy od substancji stałej.
  • Fluorowce - więcej >>>>
  • Fulereny - cząsteczki w kształcie klatek

    G


  • Gazy szlachetne - helowce więcej >>>>
  • Glinowce - więcej >>>>
  • Grupy - pionowe kolumny w układzie okresowym więcej >>>>
  • Grafit - więcej >>>>
  • Główna liczba kwantowa - jest to liczna kwantowa, która przyporządkowuje elektron do określonego poziomu energetycznego więcej >>>>

    H


  • Halogeny - chlorowce (fluorowce) więcej >>>>
  • Heteroliza - niesymetryczne rozerwanie wiązania kowalencyjnego, w wyniku którego obydwa elektrony wiązania pozostają przy jednym z atomów pary
  • Homoliza - symetryczne rozerwanie wiązania, w wyniku którego każdy z atomów pary zachowuje jeden elektron tego wiązania
  • Hydrofilowość - powinowactwo do wody
  • Hydrofobowość - brak powinowactwa do wody
  • Higroskopijność - zdolność do pochłaniania wody z otoczenia.
  • Hybrydyzacja - proces mieszania orbitali w danym atomie więcej >>>>
  • Hydroliza - rozkład związków nieorganicznych i organicznych w wyniku reakcji z wodą (oddziaływanie pomiędzy solą a wodą). więcej >>>>
  • Hydratacja - uwodnienie. więcej >>>>

    I

  • Hydroksosole - sole zasadowe (dawna nazwa, niezalecana przez IUPAC). Są to sole zawierające grupy wodorotlenowe OH nie podstawione resztą kwasową. Przykład - Ca(OH)Cl - hydroksochlorek wapnia, Al(OH)2Cl - dwuhydroksochlorek glinu.
  • Iloczyn rozpuszczalności - jest to stała równowagi rozpuszczania określona przez iloczyn stężeń jonów substancji rozpuszczonej w roztworze nasyconym w danych warunkach więcej >>>>
  • Indykator - wskaznik więcej >>>>
  • Inhibitor - substancja zmniejszająca szybkość reakcji chemicznej lub biochemicznej
  • IUPAC - Międzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej
  • Izoelektronowy - mający taką samą konfigurację elektronową
  • Izolatory - to pierwiastki w których odstęp energetyczny miedzy pasmami jest duży (diament, jod, kwarc).
  • Izotopy - to nuklidy rózniące się zawartością neutronów i o równej liczbie protonów. więcej >>>>
  • Izobary - to pierwiastki różniące się liczbą protonów (liczbą atomową), ale o tej samej liczbie masowej. więcej >>>>
  • Izomeria - to zjawisko występowania związków chemicznych o tym samym składzie, ale o różnej budowie. Izomeria dotyczy przede wszystkim związków organicznych. więcej >>>>

    J


  • Jądro atomu - dodatnio naładowana centralna część atomu, zbudowana z protonów i neutronów. więcej >>>>
  • Jednostka masy atomowej - jest dwunastą częścią masy jądra atomu węgla 126C. Jednostką jest unit (u) więcej >>>>
  • Jon - cząstka obdarzona ładunkiem elektrycznym dodatnim lub ujemnym.
  • Jonity - ziarniste substancje organiczne lub nieorganiczne mające związane z powierzchnią grupy jonowe, zdolne do wymiany z jonami roztworu. Dzielą się na kationity i anionity
  • Jonowe struktury - tworzy większość metali z pierwiastkami 17 grupy.
  • Jony i cząsteczki kompleksowe - składają się z jonu lub atomu centralnego i zespołu otaczających go drobin, zwanych ligandami.

    K


  • Katalizator - substancja, która zwiększa szybkość reakcji chemicznej a sama nie jest ani produktem i ani substratem. więcej >>>>
  • Kataliza homofazowa - katalizator jest składnikiem roztworu reakcyjnego.
  • Kataliza heterofazowa - katalizator stanowi odrębną fazę (najczęściej stałą).
  • Katenacja - samorzutne lączenie się atomów pierwiastka w jego związkach w łańcuchy
  • Katoda - ujemna elektroda.
  • Kation - jon o ładunku dodatnim. więcej >>>>
  • Klucz elektrolityczny - przejście jonowe między półogniwami.
  • Koagulacja - łączenie się cząsteczek koloidu w skupiska, które po uzyskaniu odpowiedniej wielkości wypadają z układu w postaci osadu więcej >>>>
  • Koloid - układ składający się z rozpuszczalnika i substancji rozpuszczonej, której cząstki mają średnice od 1 nm do 200 nm. więcej >>>>
  • Kompleksy - więcej >>>>
  • Kompleks aktywny - konfiguracja pośrednia między konfiguracją początkową i końcową reakcji chemicznej. więcej >>>>
  • Konfiguracja elektronowa - rozmieszczenie elektronów w atomie na poszczególnych powłokach. więcej >>>>
  • Korozja - niszczenie tworzyw (metali, betonów, ceramiki, tworzyw sztucznych) w wyniku oddziaływania otoczenia, szczególnie wilgotnego powietrza i wody oraz znajdujących się w nich zanieczyszczeniach więcej >>>>
  • Kowalencyjne struktury - powstają z połączenia niemetalu z niemetalem oraz z połączenia niemetalu z niektórymi metalami dla których wartości elektroujemności są zbliżone.
  • Kriometria - wyznaczanie mas cząsteczkowych więcej >>>>
  • Krystalizacja - proces wydzielenia się substancji stałej z roztworu nasyconego w postaci kryształów. więcej >>>>
  • Krzepnięcie - przejście substancji ze stanu ciekłego w stan stały w stałej temperaturze.
  • Krzywa miareczkowania - więcej >>>>
  • Kwas - związek chemiczny, którego cząsteczki składają się z atomów wodoru i reszt kwasowych (HnR) więcej >>>>

    L


  • Lantanowce - więcej >>>>
  • Liczba atomowa - ustala miejsce pierwiastka w układzie okresowym. Równa jest liczbie protonów w jądrze atomu i liczbie elektronów w atomie. więcej >>>>
  • Liczba Avogadra - Jest to liczba pojedyńczych cząsteczek zawartych w jednym molu substancji NA = 6,02214 * 1023.
  • Liczby kwantowe - są to cztery charakterystyczne wielkości służące do opisania elektronu w atomie. Są to, głowna liczba kwantowa n, orbitalna (poboczna) liczba kwantowa l, magnetyczna liczba kwantowa m, spinowa liczba kwantowa s. więcej >>>>
  • Liczba masowa A - suma liczby protonów Z i liczby neutronów N w atomie. (A = Z + N) więcej >>>>
  • Liczba stechiometryczna cząsteczki - Określa ilościowy skład związku chemicznego przedstawionego w postaci wzoru; umieszcza się ją po prawej stronie u dołu symbolu pierwiastka. Np. H2.
  • Liczba stechiometryczna reakcji (współczynnik stechiometryczny) - Określa liczbę cząsteczek w równaniu reakcji.
  • Liczba utlenienia (stopień utlenienia) - jest to liczba ładunków elementarnych, które posiadałby atom wchodzący w skład związku chemicznego, gdyby ten związek zbudowany był z jonów. Zapisywana jest w postaci cyfr rzymskich jako indeks górny przy symbolu chemicznym (H2IO-II) więcej >>>>
  • Ligand - to cząsteczka albo jon, który związany jest z jonem albo atomem centralnym w związku kompleksowym.
  • Litowce - więcej >>>>

    M


  • Magnetyczna liczba kwantowa - jest to liczba kwantowa opisująca położenie orbitalnego momentu pędu elektronu w polu magnetycznym więcej >>>>
  • Manganowce - więcej >>>>
  • Metaloid - pierwiastek wykazujący pewne właściwości metaliczne i pewne właściwości niemetaliczne, np. Ge i Te
  • Markownikowa reguła - w reakcji addycji (np. HX) atom wodoru zawsze przyłącza się do tego atomu węgla, który ma więcej atomów wodoru więcej >>>>
  • Masa atomowa - masa atomu wyrażona w atomowych jednostkach masy (u) więcej >>>>
  • Masa cząsteczkowa - masa cząsteczki wyrażona w atomowych jednostkach masy (u) więcej >>>>
  • Masa molowa - Jest to masa jednego mola substancji. Jednostki kg/mol, g/mol. więcej >>>>
  • Materia - Ograniczona przestrzeń makroskopowa wypełniona czastkami masy. Materia składa się z substancji (zbiór czastek takich jak: atomy, kationy i aniony, czasteczki, elementy budowy). Występuje w stałym, ciekłym albo gazowym stanie skupienia.
  • Metale - pierwiastki charakteryzujące sie metalicznym połyskiem, barwą przeważnie srebrzystą, dobrze przewodzą prąd elektryczny i ciepło. (miedź, srebro, glin).
  • Metale alkaliczne - pierwiastki 1 grupy więcej >>>>
  • Metale ziem alkalicznych - pierwiastki 2 grupy więcej >>>>
  • Miareczkowanie - postępowanie w analizie chemicznej w celu ustalenia ilości oznaczanej substancji za pomocą znanej ilości innej substancji o znanym stężeniu
  • Miedziowce - więcej >>>>
  • Mieszanina - to substancja składająca się z cząstek różnych substancji więcej >>>>
  • Micela - układ złożony z cząstki koloidalnej i jonów zaadsorbowanych na jej powierzchni oraz jonów przeciwnego znaku tworzących dookoła cząstki tzw. warstwę dyfuzyjną więcej >>>>
  • Mol - Jest to jednostka ilości substancji. Mol jest taką ilością danej substancji, która zawiera tyle samo czastek, ile znajduje się w 12 g nuklidu 126C. więcej >>>>
  • Mosiądz - stop miedzi i cynku o zmiennym składzie, niekiedy zawierający małe ilości innych składników, np. cyny lub ołowiu

    N


  • Neutron - cząstka elektrycznie obojętna obdarzona masą (mrel =1) więcej >>>>
  • Niemetale - pierwiastki nie mające cech metali.
  • Normalność - określa liczbę równoważników substancji rozpuszczonej w 1 l roztworu
  • Nuklid - to zbiór atomów o tej samej wartości liczby atomowej i masowej więcej >>>>

    O


  • Odczyn - stan roztworu określany za pomocą wskazników, które poprzez zmianę barwy informują o nadmiarze kationów wodorowych (odczyn kwasowy), nadmiarze anionów wodorotlenkowych (odczyn zasadowy) lub równowadze ilościowej tych jonów (odczyn obojętny). więcej >>>>
  • Odmiana alotropowa - są to różne postacie występowania substancji o tym samym składzie chemicznym, uwarunkowane odmiennością struktur wewnetrznych (przykład; diament, grafit)
  • Ogniwo - układ złożony z dwu elektrod elektrochemicznych zanurzonych w elektrolicie (półogniwa); umożliwia przekształcenie energii chemicznej w elektryczną. więcej >>>>
  • Okres połowicznej przemiany - to czas w którym stężenie substratu zmniejsza się o połowę. więcej >>>>
  • Okresy - poziome szeregi w układzie okresowym więcej >>>>
  • Oleum - roztwór trójtlenku siarki (SO3) w bezwodnym kwasie siarkowym(VI)
  • Orbital atomowy - Obszar przestrzeni wokółjądrowej w którym prawdopodobieństwo znalezienia elektronu o określonym zasobie energii wynosi 90%. Każdy orbital ma mksymalnie dwa elektrony. Mamy cztery typy orbitali:
    • s-orbital - kulisty może mieć po 2 elektrony.
    • p-orbital - kontury są powłokami o symetrii osiowej względem odpowiednich osi układu współrzędnych (px, py, pz) - więc na orbitalach typu p maksymalnie może znajdować się sześć elektronów.
    • d-orbital ma skomplikowaną budowę - mamy pięć orbitali typu d - więc na orbitalach typy d maksymalnie może znajdowac się 10 elektronów.
    • f-orbital ma jeszcze bardziej skomplikowaną budowę. Mamy 7 orbitali typu f - więc na orbitalach typu f może znajdowac się maksymalnie 14 elektronów.
    więcej >>>>
  • Orbital molekularny (cząsteczkowy) więcej >>>>
  • Orbital antywiążący - orbital molekularny, który ma wyższą energię niż orbitale, z których powstał, utworzony w wyniku ujemnego nakładania się orbitali atomowych więcej >>>>
  • Orbital wiążący - orbital molekularny mający niższą energię niż orbitale, z których powstał, utworzony w wyniku dodatniego nakładania się orbitali dwóch atomów więcej >>>>
  • Orbitale zdegenerowane - orbitale o jednakowej energii
  • Osmoza - przenikanie cząsteczek rozpuszczalnika przez półprzepuszczalną błonę oddzielającą roztwory o różnych stężeniach więcej >>>>

    P


  • Pasywacja metali - obróbka powodująca bierność chemiczną powierzchni metalu, polegająca zwykle na działaniu silnych utleniaczy
  • Parowanie - przechodzenie substancji ciekłej w gazową. więcej >>>>
  • Paramagnetyzm - objawia się słabym przyciąganiem przez pole magnetyczne.
  • pH - to ujemny logarytm dziesiętny z wartosci stężenia jonów wodorowych więcej >>>>
  • Pierwiastki - to substancje składające się z atomów jednego rodzaju więcej >>>>
  • Pierwiastki alkaliczne - litowce więcej >>>>
  • Pierwiastki przejsciowe - są to pierwiastki wystepujące w 10 podgrupach znajdujących się między grupami 2 i 13. więcej >>>>
  • Pierwszy potencjał jonizacji - Energia potrzebna do oderwania pierwszego elektronu.
  • Piroliza - proces rozkładu substancji chemicznej zachodzący w podwyższonej temperaturze
  • Poboczna liczba kwantowa - jest to liczba kwantowa opisująca niewielkie różnice energii elektronów więcej >>>>
  • Podwójna warstwa elektrochemiczna - jest to podwójna warstwa ładunku na granicy faz między elektrodą i roztworem elektrolitu więcej >>>>
  • Polimorfizm - występowanie substancji chemicznej w różnych postaciach krystalicznych
  • Powinowactwo elektronowe - jest to energia wydzielona podczas przyłšczenia elektronu do atomu pierwiastka w stanie gazowym. więcej >>>>
  • Półogniwo - elektroda i naczynie z roztworem elektrolitu.więcej >>>>
  • Półogniwo pierwszego rodzaju - metal zanurzony w roztworze swoich kationówwięcej >>>>
  • Półogniwo drugiego rodzaju - metal zanurzony w nasyconym roztworze swojej trudno rozpuszczalnej soli i anionów tej soli.więcej >>>>
  • Półogniwo redox - chemicznie obojętny metal zanurzony w roztworze zawierającym dwa rodzaje jonów tego samego pierwiastka o różnych stopniach utlenienia. Do tych półogniw należą również półogniwa gazowe (elektroda wodorowa).więcej >>>>
  • Półprzewodniki - to pierwiastki w których odstęp energetyczny miedzy pasmem walencyjnym i pasmem przewodnictwa jest niewielki (krzem, germam, selen).
  • Prawo działania mas - mówi ono, że substancje reagują tak długo, dopóki stosunek iloczynu stężeń molowych produktów do iloczynu stężeń molowych substratów nie osiągnie w stałej temperaturze stałej wartości Kc, zwanej stałą równowagi chemicznej. więcej >>>>
  • Prawo stosunków stałych - więcej >>>>
  • Prawo stosunków wielokrotnych - więcej >>>>
  • Prawo rozcieńczeń Oswalda - określa wzajemną zależność pomiędzy stopniem dysocjacji a stałą dysocjacji więcej >>>>
  • Prawo zachowania masy - więcej >>>>
  • Proton - cząstka o ładunku dodatnim obdarzona masą (mrel =1). więcej >>>>
  • Produkty - to substancje, które powstają w wyniku reakcji. więcej >>>>
  • Przemiana jądrowa - to samorzutna lub wywołana oddziaływaniem zewnętrznym zmiana w jądrze atomowym
  • Przemiana izochoryczna - reakcja chemiczna w stałej objętości więcej >>>>
  • Przemiana izobaryczna - reakcja chemiczna pod stalym ciśnieniem więcej >>>>
  • Przemiana izotermiczna - reakcja chemiczna w stałej temperaturze więcej >>>>
  • Punkt równoważnikowy - moment w którym podczas miareczkowania reagenty występują w ilościach stechiometrycznych więcej >>>>

    R


  • Radioliza - przemiana związku chemicznego pod wpływem promieniowania ultrafioletowego, rentgenowskiego, alfa, beta lub gamma
  • Reakcja chemiczna - jest to proces przemiany substancji, podczas której powstaje nowa substancja chemiczna. więcej >>>>
  • Reagenty - to wszystkie substancje biorące udział w reakcji chemicznej.
  • Reakcja egzotermiczna - reakcja z wydzieleniem ciepła. więcej >>>>
  • Reakcja endotermiczna - reakcja z pobraniem ciepła. więcej >>>>
  • Reakcja odwracalna - jest to reakcja która może przebiegać w obu kierunkach. więcej >>>>
  • Reakcje utlenienia i redukcji (redox) - nazywamy reakcje chemiczne przebiegające ze zmianą stopnia utlenienia reagujących atomów lub jonów.więcej >>>>
  • Redukcja - przyjmowanie elektronów.więcej >>>>
  • Reduktory - substancje oddające elektrony substancji redukowanej więcej >>>>
  • Reguła faz Gibsa - dla każdego układu w stanie równowagi suma liczby faz i liczby stopni swobody jest o 2 większa od liczby składników więcej >>>>
  • Rodniki - sa to cząsteczki lub atomy, które posiadają niesparowany elektron (H.). więcej >>>>
  • Rozpuszczalność - jest to stężenie substancji rozpuszczonej w jej roztworze nasyconym; jest równe stężeniu nasycenia. Wyrażona w g/100g rozpuszczalnika.
  • Roztwory buforowe - są to roztwory, których wartość pH po dodaniu mocnych kwasów albo zasad, jak i po rozcieńczeniu wodą zmienia się nieznacznie. więcej >>>>
  • Roztwór nasycony - roztwór, w którym w danej temperaturze nie można rozpuścić więcej substancji rozpuszczonejwięcej >>>>
  • Roztwór nienasycony - roztwór, w którym można jeszcze rozpuścić substancję rozpuszczoną.
  • Roztwór stężony - roztwór zawierający dużą ilość substancji rozpuszczonej.
  • Równanie reakcji - skrócony zapis przebiegu reakcji chemicznej przy zastosowaniu symboli i wzorów. więcej >>>>
  • Równanie stanu - opisuje zależność między objętością, ciśnieniem, temperaturą i liczbą moli w próbce gazu (pV = nRT) więcej >>>>
  • Równanie zbilansowane - zawiera tę samą liczbę atomów różnych rodzajów po prawej jak i po lewej stronie równania; również ładunek sumaryczny jest taki sam po obu stronach równania
  • Równowaga dynamiczna - jest to trwały i niezależny od czasu stan układu reakcyjnego; przy zachowaniu stałych warunków zewnętrznych (temperatury i cisnienia) pozostaje trwały przez dowolnie długi czas. więcej >>>>
  • Rząd reakcji chemicznej - jest to suma wykładników potęgowych w równaniu szybkości reakcji chemicznej ( rząd reakcji = a + b + c + .....). więcej >>>>

    S


  • Sedymentacja - opadanie cząstek zawiesiny pod wpływem siły ciężkości
  • Siły międzycząsteczkowe - to słabe siły wzajemnego oddziaływania miedzy cząsteczkami i atomami
  • Siły van der Waalsa - to siły wzajemnego oddziaływania między dipolami. więcej >>>>
  • Siły dyspersyjne - to siły wzajemnego oddziaływania między niepolarnymi czasteczkami lub atomami na skutek wzbudzenia dipoli.
  • Skala pH - czternostostopniowa skala liczbowa określająca odczyn roztworu więcej >>>>
  • Skandowce - więcej >>>>
  • Skraplanie - proces polegający na zmianie gazowego stanu skupienia w ciekły więcej >>>>
  • Sól - związek chemiczny złożony z metalu połączonego z resztą kwasową (MnRm) więcej >>>>
  • Spalanie - szybko przebiegająca reakcja chemiczna, której towarzyszy płomień i wydzielenie energii na sposób ciepła
  • Spinowa liczba kwantowa - jest to liczba kwantowa opisująca wartość spinowego momentu pędu elektronu więcej >>>>
  • Stała dysocjacji (Ka) - jest to stała równowagi wynikajaca z równania reakcji dysocjacji. Są wielkościami charakterystycznymi dla każdego kwasu wzglednie zasady więcej >>>>
  • Standardowa energia i standardowa entalpia - to wartości energii i entalpii odniesione do stanów standardowych, określonych miedzynarodową umową. Zgodnie z przedstawioną umową, standardowa energia i standardowa entalpia są wyłącznie funkcjami temperatury i podawane są w tablicach w odniesieniu do temperatury 298,15K (25,00oC). Zapis (delta )Ho(298K) więcej >>>>
  • Standardowa entalpia spalania- efekt cieplny przemiany spalania 1 mola substancji w podanym stanie skupienia w stechiometrycznych ilościach tlenu w stanie standardowym. więcej >>>>
  • Standardowa entalpia tworzenia - jest to entalpia reakcji powstawania 1 mola danej substancji z pierwiastków w postaci trwałej w warunkach przemiany. więcej >>>>
  • Standardowa elektroda wodorowa - jest to półogniwo odniesienia składające się z blachy platynowej opłukiwanej wodorem pod cisnieniem 101,325 kPa i w temperaturze 298K, zanurzona w roztworze kwasu, w którym stężenie H3O+ wynosi 1mol/dm3. Jego wartość wynosi E = 0,000V.
  • Standardowy potencjał elektrodowy - jest to wzgledne napięcie między badaną elektrodą (jednomolowe stężenie, ciśnienie normalne) i standardową elektrodą wodorową (symbol . E).
  • Stechiometria - jest to nauka o składzie ilościowym związków chemicznych oraz o stosunkach molowych, wagowych, objetościowych, w jakich reagują pierwiastki i związki chemiczne więcej >>>>
  • Stężenie molowe - określa liczbę moli substancji rozpuszczonej w 1 dm3 roztworu więcej >>>>
  • Stężenie procentowe - określa liczbę jednostek masowych (mg, g, kg, Mg) substancji rozpuszczonej zawartych w 100 jednostkach masowych (mg, g, kg, Mg) roztworu więcej >>>>
  • Stopień dysocjacji - określa jaka część kwasu lub zasady ulega rozpadowi na jony w roztworze wodnym więcej >>>>
  • Stopień utlenienia - zwany liczbą utlenienia, określa się jako ładunek, jaki przypisuje się atomowi gdy wypadkowy ładunek elektryczny indywiduum chemicznego jest wyznaczony zgodnie z regułami więcej >>>>
  • Sublimacja - bezpośrednie przejście ze stanu stałego w gazowy z pominięciem stanu ciekłego więcej >>>>
  • Substancje elektrofilowe - są to cząsteczki albo jony odznaczające się niedoborem elektronów (H+, Mg2+).
  • Substancje nukleinowe - są to cząsteczki albo jony odznaczające się nadmiarem elektronów (OH-, NH3).
  • Substancja rozpuszczona - odnosi się do substancji znajdującej się w mniejszej ilości w roztworze
  • Substytucja - podstawienie więcej >>>>
  • Substytucja elektrofilowa - jest to substytucja, w której cząsteczka elektrofilowa atakuje związek nukleofilowy
  • Substytucja nukleofilowa - reakcja substytucji, która zachodzi w wyniku ataku czynnika nukleinowego na elektrofilowe centrum związku chemicznego.
  • Substraty - substancje przed reakcją chemiczną. więcej >>>>
  • Synteza - to reakcja łączenia. więcej >>>>
  • Szereg napięciowy metali - jest to uporządkowany według rosnących standardowych potencjałów elektrodowych szereg półogniw pierwszego rodzaju więcej >>>>
  • Szkło wodne - wodny roztwór krzemianu sodowego lub potasowego (Na2SiO3, K2SiO3)

    T


  • Teoria zderzeń - wyjaśnia zależność szybkości reakcji chemicznej od temperatury i stężenia na podstawie nieuporządkowanego ruchu cząstek i ich wzajemnych zderzeń. więcej >>>>
  • Tlenowce - więcej >>>>
  • Topnienie - przejście substancji ze stanu stałego w ciekły więcej >>>>
  • Tryt - izotop wodoru zawierający w jądrze 2 neutrony i 1 proton więcej >>>>
  • Tyndalla efekt - rozpraszanie światła przez koloid. Więcej - koloid
  • Tytanowce - więcej >>>>
  • Twardość wody - wynika z zawartości w wodzie soli wapnia i magnezy więcej >>>>

    U


  • Ułamek molowy - wyrażony jest stosunkiem moli danego składnika roztworu ni do ogólnej liczby moli składników tworzących roztwór. więcej >>>>
  • Utleniacz - to substancja chemiczna umożliwiająca utlenianie. Tymi substancjami jest tlen i inne substancje dostarczające tlen w reakcji chemicznej. więcej >>>>
  • Utlenianie - oddawanie elektronów.więcej >>>>

    W


  • Wanadowce - więcej >>>>
  • Wartościowość - wielkość określająca liczbę wiązań, jakie tworzy dany atom z innymi atomami więcej >>>>
  • Wartościowość stechiometryczna - jest to liczba, która podaje, ile atomów wodoru może przyłączyć albo zastąpić w cząsteczce związku chemicznego atom danego pierwiastka. Jest zapisywana jako indeks górny przy symbolu chemicznym (AlIII).
  • Węglowce - więcej >>>>
  • Wiązanie jonowe (sieci jonowe) - polega na przejściu elektronów walencyjnych z atomu jednego pierwiastka do atomu drugiego pierwiastka. Siła wiążącą jest siła elektrostatycznego przyciągania. więcej >>>>
  • Wiązanie kowalencyjne (atomowe) - występuje wspólna para elektronowa pomiędzy atomami tworzącymi cząsteczkę więcej >>>>
  • Wiązanie koordynacyjne - jest to odmiana wiazania kowalencyjnego w którym elektrony wiazania pochodzą od jednego atomu. więcej >>>>
  • Wiązanie niezlokalizowane więcej >>>>
  • Wiązanie metaliczne - występuje w kryształach o sieci metalicznej więcej >>>>
  • Wiązanie wielokrotne więcej >>>>
  • Wiązanie wodorowe - mocne elektrostatyczne oddziaływanie pomiędzy zwiazanymi atomami wodoru z atomami pierwiastków o wysokiej elektroujemności. więcej >>>>
  • Wiązanie s więcej >>>>
  • Wiązanie p więcej >>>>
  • Wodorotlenek - związek chemiczny złożony z metalu połączonego z grupą wodorotlenową M(OH)m
  • Wodór - więcej >>>>
  • Wykładnik stężenia jonów wodorowych pH - jest to ujemny logarytm dziesiętny z wartości liczbowej stężenia jonów hydroniowych w mol/dm3.
  • Wymiana (podstawienie) - nastepuje wymiana składników pomiędzy reagującymi substancjami więcej >>>>
  • Względna masa atomowa Aw - Określa ile razy masa atomu pierwiastka jest większa od 1/12 masy atomowej jądra atomu węgla 126C.
  • Wzór empiryczny - wzór, który podaje rodzaj pierwiastków chemicznych, jaki i stosunek liczbowy atomów, grup atomów albo jonów w związku chemicznym, bez wyrażania liczby atomów w cząsteczce więcej >>>>
  • Wzór sumaryczny - wzór, który podaje skład związku chemicznego wraz z liczbą atomów uczestniczących w budowie cząsteczki więcej >>>>
  • Wzór strukturalny (kreskowy) - stosuje się do związków chemicznych z wiązaniem atomowym i mówi on o składzie pierwiastkowym i o wiązaniach chemicznych pomiędzy atomami w cząsteczce więcej >>>>
  • Wzór Lewisa - to wzór strukturalny związku chemicznego, w którym przedstawione są także elektrony powłoki zewnętrznej nie uczestniczące w wiązaniach chemicznych więcej >>>>
  • Wzór wartościowości (elektronowy) - to wzór strukturalny związku chemicznego, w którym przedstawione są także elektrony powłoki zewnętrznej nie uczestniczące w wiązaniach chemicznych więcej >>>>

    V


  • VSEPR - Valence Shell Electron Pair Repulsion (odpychanie się par elektronowych powłoki walencyjnej) więcej >>>>

    X


    Z


  • Zasada - związek chemiczny ulegający w wodzie dysocjacji, w wyniku której powstają charakterystyczne aniony wodorotlenkowe. więcej >>>>
  • Zeolity - sita cząsteczkowe, molekularne. Sorbenty pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, których charakterystyczną cechą jest selektywna adsorpcja
  • Zmiana entalpii - (delta)H = (delta)U + p(delta)V. więcej >>>>
  • Zobojętnianie - reakcja między wodnymi roztworami kwasów i zasad.
  • Związek chelatowy - to związek kompleksowy złożony z jonów metali i z wielodonorowych ligandów
  • Związki kompleksowe - więcej >>>>
  • Związki chemiczne - to substancja złożona z dwóch lub wiecej pierwiastków chemicznych, których atomy połączone są ze sobą w określonych stosunkach ilościowych więcej >>>>
  • Żelazowce - więcej >>>>


2. Chemia organiczna

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

W

X

Z

    A


  • Aldehydy - więcej >>>>
  • Alkaloidy - substancje naturalne pochodzenia roślinnego (wiele to silne trucizny)
  • Alkany (nasycone) - węglowodory z pojedyńczym wiązaniem węgiel - węgiel. więcej >>>>
  • Alkeny (nienasycone) - węglowodory z jednym wiązaniem podwójnym pomiędzy dwoma atomami węgla. więcej >>>>
  • Alkiny (nienasycone) - węglowodory z jednym wiązaniem potrójnym pomiędzy dwoma atomami węgla. więcej >>>>
  • Alkohole - pochodne weglowodorów zawierające w cząsteczce jedną lub wiecej grup hydroksylowych więcej >>>>
  • Aminokwasy - organiczne związki chemiczne, których cząsteczki zawierają grupę karkoksylową -COOH i grupę aminową -NH2 więcej >>>>
  • Aminy - więcej >>>>
  • Antybiotyki - substancje chemiczne, wytwarzane przez niektóre drobnoustroje (np. promieniowce, niższe grzyby, bakterie). Znane to pencylina, streptomycyna

    B


  • Benzyna - więcej >>>>
  • Białka - wielkocząsteczkowe substancje o skomplikowanej strukturze. Podstawowe składniki organizmów żywych, będące ich materiałem budulcowym. Hydrolizują z utworzeniem aminokwasów więcej >>>>

    C


  • Celuloza - wielocukier, główny składnik błon komórkowych roślin (bawełna, len, drzewa) więcej >>>>
  • Chlorowcopochodne - więcej >>>>
  • Cukry - węglowodany, związki chemiczne wegla, wodoru i tlenu, wytwarzane przez rośliny w procesie fotosyntezy więcej >>>>
  • Cukry złożone - więcej >>>>

    D


  • Dehydratacja - odwodnienie więcej >>>>
  • Desykanty - fitotoksyczne środki, powodujące usychanie roślin
  • Detergenty - syntetyczne środki powierzchniowo-czynne więcej >>>>
  • DNA - substancja wielkocząsteczkowa (biopolimer) zbudowany z nukleotydów więcej >>>>

    E


  • Estry - produkty reakcji alkoholi z kwasami więcej >>>>
  • Elastomery - występujące w przyrodzie lub wytworzone syntetycznie substancje wielkocząsteczkowe o właściwościach elastycznych podobnych do gumy
  • Enzymy - biokatalizatory
  • Etery - związki organiczne o ogólnym wzorze R1-O-R2 więcej >>>>

    F


  • Freony - fluorowcoalkile (głównie pochodne metanu)
  • Fenol - aromatyczny alkohol więcej >>>>

    G


  • Glikole - alkohole dwuwodorotlenowe więcej >>>>
  • Glukoza - cukier prosty więcej >>>>
  • Grupy funkcyjne - atom lub kombinacja połączeń atomów, które w istotny sposób określają rodzaj reakcji chemicznych, jakim ulegają dane związki organiczne (np. -COOH).
  • Grupa hydroksylowa - grupa wodorotlenowa -OH
  • Grupa karboksylowa - -COOH
  • Grupa aldehydowa - -CHO
  • Grupa ketonowa - =CO
  • Grupa aminowa - NH2
  • Grupa nitrowa - -NO2
  • Grupa sulfonowa - -SO3H
  • Guma - zwulkanizowany kauczuk więcej >>>>

    H


  • Heterozwiązki - związki pierścieniowe, zawierające prócz wegla jeden lub więcej atomów innych pierwiastków w pierścieniu (N, O, S)

    I


  • Izomery - to związki o tym samym składzie, ale o różnej budowie. - więcej >>>>

    J


    K


  • Ketony - więcej >>>>
  • Kraking - polega na termicznym lub katalitycznym rozerwaniu wyższych węglowodorów i utworzeniu niższych
  • Kwasy karboksylowe - więcej >>>>
  • Kwasy nukleinowe - substancje wielkocząsteczkowe (biopolimery) zbudowane z nukleotydów więcej >>>>
  • Kwasy sulfonowe - więcej >>>>

    L


  • Lipidy - tłuszczowce, które dzielą sie na
    • tłuszcze
    • woski
    • fosfolipidy
    • stereoidy
    • karotenoidy
    więcej >>>>

    M


  • Monomer - pojedyńcza cząsteczka weglowodoru nienasyconego ulegająca polimeryzacji więcej >>>>
  • Monosacharydy - więcej >>>>
  • Mydło - sole sodowe lub potasowe bądz wapniowe lub magnezowe wyższych kwasów tłuszczowych więcej >>>>

    N


  • Nitrozwiązki - więcej >>>>
  • Nukleotyd - estry kwasu fosforowego i nukleozydów więcej >>>>
  • Nukleozydy - produkty kondensacji zasad pirymidynowych lub purynowych z rybozą względnie dezoksyrybozą więcej >>>>

    O


    P


  • Poliaddycja - więcej >>>>
  • Polimeryzacja - reakcja addycji, w której wiele takich samych cząsteczek mających wiazanie wielokrotne łączy się tworząc jedną makroczasteczkę więcej >>>>
  • Polimery - Tworzywa sztuczne uzyskiwane podczas polimeryzacji monomerów. więcej >>>>
  • Polikondensacja - więcej >>>>
  • Proteidy - białka złożone więcej >>>>

    R


  • Reakcja substytucji - jest to reakcja podstawienia. więcej >>>>
  • Reakcja addycji - jest to reakcja przyłączenia więcej >>>>
  • RNA - substancja wielkocząsteczkowa (biopolimer) zbudowany z nukleotydów więcej >>>>

    S


  • Sacharoza - disacharyd więcej >>>>
  • Skrobia - więcej >>>>
  • Struktura pierwszorzędowa białek - kolejność L-2 aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym więcej >>>>
  • Struktura drugorzędowa białek - przestrzenne uporządkowanie łańcucha polipeptydowego więcej >>>>
  • Struktura trzeciorzędowa białek - najbardziej korzystne uporządkowanie przestrzenne poszczególnych części białka więcej >>>>
  • Struktura czwartorzędowa - sposób przestrzennego powiązania kilku cząsteczek w jedną złożoną cząsteczkę białka więcej >>>>
  • Szereg homologiczny - szereg podobnych chemicznie związków, w których pomiędzy kolejnymi związkami występuje zawsze ta sama różnica w postaci grupy CH2. więcej >>>>
  • Szkło organiczne - polimetakrylan metylu

    T


  • Termoplasty - wytworzone syntetycznie substancje wielkocząsteczkowe, które po podgrzaniu można wielokrotnie plastycznie formować więcej >>>>
  • Tetra - czterochlorek wegla (CCl4)
  • Tłuszcze - estry wyższych kwasów tłuszczowych i gliceryny więcej >>>>
  • Tworzywa naturalne - surowce występujące w przyrodzie (jedwab naturalny, len wełna) więcej >>>>
  • Tworzywa sztuczne - otrzymywane przez chemiczne przetwarzanie surowców naturalnych więcej >>>>
  • Tworzywa syntetyczne - otrzymywane przez syntezę z pierwiastków lub prostych związków chemicznych więcej >>>>

    U


    W


  • Węglowodany - grupa substancji o ogólnym wzorze Cn(H2O)m więcej >>>>
  • Woda bromowa - wodny roztwór ciekłego bromu

    X


    Z


  • Zmydlanie - hydroliza tłuszczów w obecności mocnej zasady, w wyniku której otrzymuje się mydła więcej >>>>

3. Ekologia

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

W

X

Z

    A


    B


    C


  • Chemikalia - substancje o dużej trwałości (pestycydy, metale ciężkie, pyły po spaleniu)

    D


    E


  • Emisja - wydzielanie substancji szkodliwych do atmosfery
  • Efekt cieplarniany - zjawisko występujące w atmosferze polegające na tym, że odbite od powierzchni Ziemi promieniowanie słoneczne w zakresie widzialnym jest przepuszczalne przez atmosferę, natomiast promieniowane podczerwone zostaje w niej uwięzione.

    F


    G


    H


  • Herbicydy - środki do zwalczania chwastów

    I


    J


    K


  • Kompostowanie - biologiczny rozkład i przekształcanie śmieci organicznych, masy roślinnej i szlamu ściekowego przez bakterie i grzyby
  • Kwaśne deszcze - to opady atmosferyczne zawierające kwasy

    L


    M


    N


    O


  • Odpady - śmieci, odpady poprodukcyjne, szlamy z oczyszczalni, przemysłowe produkty uboczne
  • Ozon - odmiana tlenu O3

    P


    R


    S


  • Scieki - pochodzą z prania i mycia, urządzeń sanitarnych, przemysłu i zakładów rzemieślniczych
  • Smog - silne zanieczyszczenie powietrza w obszarach zabudowanych, występujące w następstwie inwersji pogodowych

    T


    U


    W


  • Wyziewy - dymy, gazy wielkopiecowe, spaliny samochodowe

    X


    Z