Barwienie płomienia

Barwienie płomienia

Doświadczenie 11.1 Do roztworu zawierającego siarczan(VI) miedzi(II) (CuSO₄) zanurzamy wyżarzony pręt magnezjowy (lub drut platynowy). Wyjmujemy i przenosimy pręt do nieświecącej części płomienia palnika. Co obserwujemy?
Do roztworu zawierającego azotan(V) potasu (KNO₃) zanurzamy wyżarzony pręt magnezjowy (lub drut platynowy). Wyjmujemy i przenosimy pręt do nieświecącej części płomienia palnika. Co obserwujemy? W przypadku siarczanu(VI) miedzi(II) (CuSO₄) nieświecąca część płomienia palnika jest zabarwiona na kolor zielony.
W przypadku azotanu(V) potasu (KNO₃) nieświecąca część płomienia palnika jest zabarwiona na kolor fioletowy (karminowy). Dowodzi to, że niektóre pierwiastki nadają charakterystyczne zabarwienie płomienia palnika.

Reakcje potasu i sodu

Reakcje pierwiastków 1 grupy

Doświadczenie 11.2 Uwaga ! Doświadczenie wykonuj ostrożnie w okularach ochronnych.
Odkrojone kawalki sodu i potasu wrzucamy do dwóch różnych zlewek z wodą i fenoloftaleiną. Obserwuj przebieg reakcji chemicznej i zmianę zabarwienia wody.
Sód i potas bardzo gwałtownie reagują z wodą. Przebieg reakcji chemicznej wskazuje, że reakcja z potasem ma przebieg bardziej gwałtowny. W obu przypadkach woda zmienia zabarwienie z bezbarwnego na malinowy, co wskazuje na charakter zasadowy otrzymanego roztworu.

Spalanie magnezu

Reakcje pierwiastków 2 grupy

Doświadczenie 11.3 Kawałek magnezu trzymany szczypcami podpalamy w płomieniu palnika. Obserwujemy przebieg palenia się magnezu. Pozostałość po spaleniu rozpuszczamy w wodzie. Do tak otrzymanego roztworu dodajemy kroplę fenoloftaleiny. Co obserwujemy?
Magnez spala się na powietrzu oślepiającym płomieniem. W czasie spalania otrzymujemy tlenek magnezu, który rozpuszczony w wodzie nadaje jej odczyn zasadowy.

Prażenie węglanu wapnia

Gaszenie wapna palonego

Reakcje pierwiastków 2 grupy

Doświadczenie 11.4 Do probówki wsyp węglan wapnia (kreda). Zatkaj probówkę korkiem z rurką połączoną z naczyniem (zlewka, krystalizator) w którym znajduje się woda wapienna (Ca(OH)₂). Następnie ogrzewaj probówkę z węglanem wapnia nad palnikiem. Co obserwujesz?
W czasie ogrzewania węglania wapnia obserwujemy wydzielanie się produktu gazowego. Zmętnienie wody wapiennej oznacza, że ulatniającym się gazem jest CO₂.

CaCO₃ --> CaO + CO₂

Uwaga ! Doświadczenie wykonuj ostrożnie w okularach ochronnych.
Otrzymany w wyniku prażenia CaO przenosimy do zlewki do której dodajemy ostrożnie wodę. Dotknij dna zlewki. Wlej do wody kroplę fenoloftaleiny. Co obserwujesz?
Tlenek wapnia reaguje z wodą bardzo energicznie z wydzieleniem ciepła. Fenoloftaleina barwi sie na malinowo, co wskazuje na powstawanie w roztworze zasady.

Reakcje Al(OH)₃

Reakcje pierwiastków 13 grupy

Doświadczenie 11.5 Do probówki (1) i (2) wlej kilka centymetrów sześciennych roztworu chlorku lub azotanu(V) glinu i dolej kilka kropli (aż do wytrącenia osadu) wody amoniakalnej. Do probówki (1) dodaj kwas solny a do probówki (2) roztwór wodorotlenku sodu. Co obserwujesz?
W czasie dodawania wody amoniakalnej wytrąca się osad wodorotlenku glinu.

Al(OH)₃ + 3HCl --> AlCl₃ + 3H₂O
Al(OH)₃ + NaOH --> NaAlO₂ + 2H₂O.

Reakcje Al₂O₃

Reakcje pierwiastków 13 grupy

Doświadczenie 11.6 Zmieszaj mniej więcej jednakowe ilości czerwieni żelazowej i pyłu glinowego. Następnie wysyp mieszaninę na cegłę i podpal wstążką magnezową. Co obserwujesz?
Podpalona mieszanina Fe₂O₃ i pyłu Al pali sie z wydzieleniem dużej ilości ciepła. W miejscu palenia się mieszaniny występują małe kuleczki żelaza (sprawdz magnesem) a cegła ulega nadtopieniu.

Otrzymywanie tlenu

Reakcje pierwiastków 16 grupy

Doświadczenie 11.7 Przygotuj zestaw do otrzymywania tlenu zgodnie z rysunkiem. Zbieraj wydzielający sie tlen w probówce lub kolbie. Na łyżeczkę do spalania nasyp pył żelaza i nad płomieniem palnika rozżarz do czerwoności. Następnie tak rozżarzony pył żelaza wprowdz do tlenu. Co obserwujesz?
Żelazo zaczyna palić się. Reakcje zachodzące podczas doświadczenia są następujące;

Reakcję spalania w tlenie możemy powtórzyć siarką i magnezem

Chlor, brom i jod

Pierwiastków 17 grupy

Doświadczenie 11.8 Pokaz wybranych pierwiastków 17 grupy. Podczas pokazu zwracamy uwagę na ich stan skupienia.

Działanie kwasów

Rozcieńczanie kwasu

Działanie stężonych kwasów na różne substancje

Doświadczenie 11.9 W doświadczeniu do badań będą wykorzystane roztwory stężonych kwasów; azotowego(V), siarkowego(VI).
1. Badanie działania stężonego kwasu azotowego(V) na białko.
Do parowniczki zawierającej białko kurze dodaj z zachowaniem ostrożności kilka kropel stężonego HNO₃. Co obserwujesz?
Białko reaguje z kwasem dając żółte zabarwienie. Samo białko w kontakcie z kwasem ścinana się.
2. Badanie właściwości utleniających kwasu azotowego(V).
Do parowniczki wlewamy ostrożnie kwas azotowy(V) i ogrzewamy prawie do wrzenia. Nastepnie wrzucamy do podgrzanego kwasu kawałek węgla drzewnego. Co obserwujesz?
Wegiel drzewny zaczyna zażyć się. jest to dowód, że kwas azotowy(V) jest silnym utleniaczem i wiele substancji zapala się w kontakcie z kwasem.
3. Badanie działania stężonego kwasu siarkowego(VI) na substancje pochodzenia organicznego.
W trzech różnych parowniczkach umieszczamy; cukier, papier i tkaninę bawełnianą. Na każdą z tych substancji nanosimy kilka kropel kwasu siarkowego(VI). Co obserwujesz?
Papier i cukier ulega zwęgleniu a nici tkaniny uległy rozerwaniu.